लाईभ प्रदेश
काठमाडौं — यस वर्षको भाइटीका पर्व कात्तिक ६ गते बिहीबार उत्तम मुहूर्त बिहान ११ बजेर ३९ मिनेट रहेको नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले जनाएको छ। समितिका अध्यक्ष प्रा. शम्भुप्रसाद ढकालका अनुसार, यो समय विशेष रूपमा शास्त्रीय आधारमा तय गरिएको हो।
समितिका सदस्य प्रा. देवमणि भट्टराईले भने, धनु लग्न, कन्या नवमांश, चर बेला, अभिजित योग र विजय मुहूर्त मिलाएर भाइटीका लगाउन उत्तम समय निर्धारण गरिएको हो। सर्वसाधारणले मध्याह्नकालमा पनि टीका लगाउन सक्नेछन्।
यस वर्षको यमपञ्चक तिहार कात्तिक १ गते शनिबारदेखि सुरु हुँदैछ। यमदीप दान, काग पूजा, कुकुर पूजा र लक्ष्मीपूजा क्रमशः पर्वको अनुसार सम्पन्न हुनेछ।
नेवार समुदायका अनुसार, भाइटीका (किजा पूजा) पनि कात्तिक ६ गते नै गरिने र दाजुभाइबीच शास्त्रसम्मत् रूपमा टीका लगाउने चलन रहन्छ। यस दिन नेपाल संवत् अनुसार नयाँ वर्ष ११४६ को शुरुवात पनि हुनेछ।
समितिले सिफारिस गरेको पात्रोअनुसार, पर्वको सम्पूर्ण कार्यक्रम शास्त्रीय नियम अनुसार सम्पन्न हुनेछ र सबैका लागि शुभ मुहूर्तमा टीका लगाउन सजिलो हुनेछ।
शास्त्रीय विधिअनुसार भाइपूजा र नेवारी भाषामा भनिने किजापूजा पनि कात्तिक ६ गते बिहीबार मनाइनेछ । मङ्सिर २ गते बिहान ७ः०४ बजेसम्म मात्र द्वितीया तिथि छ । शास्त्रीय वचन अनुसार मध्याह्नकालमा नै भाइटीका लगाइन्छ ।
शास्त्रीय ग्रन्थमा भ्रातृपूजा भन्ने शब्द उल्लेख गरिएको र त्यस शब्दले दाजुभाइ दुवैलाई बुझाउँछ । भाइटीका भनिए पनि ज्येष्ठको क्रमानुसार नै दाजुभाईलाई टीकाटाला गर्नु शास्त्रसम्मत हुने समितिले जनाएको छ।
प्रत्येक वर्ष कात्तिक कृष्ण त्रयोदशीदेखि कात्तिक शुक्ल द्वितीयासम्म यमपञ्चक भनिने तिहार पर्व मनाइन्छ । यस पर्वमा कात्तिक कृष्ण त्रयोदशीको साँझदेखि कात्तिक शुक्ल द्वितीयाको साँझसम्म यमदीपदान गरिन्छ। यमदीपदान परिवारको सङ्ख्याका आधारमा नाम उच्चारण गरेर गरिन्छ । यस अवसरमा यमदीप दान गरे यमयातनाबाट मुक्ति पाइने शास्त्रीय मान्यता छ।
